Binnen het netwerk van ATD kan iemand één of meerdere rollen hebben vanwege zijn of haar achtergrond en/of functie. Daarom onderscheiden we de volgende groepen mensen:

Ervaringsdeskundigen

Het zijn de armsten, de directe getuigen van de misstanden in de samenleving, die de beweging vaak in contact brengen met anderen die in schrijnende armoede leven. Zij zeggen te hopen dat hun kinderen niet mee zullen maken wat zij beleven of hebben beleefd. Zij willen deel uitmaken van hen die zoeken naar oplossingen om een einde te maken aan schendingen van mensenrechten welke armoede veroorzaken. Vanuit een hulpverleningsgedachte denkt men vaak dat de armsten de directe doelgroep van de beweging vormen. Als dan blijkt dat de beweging geen financiële of andere vorm van materiële ondersteuning biedt, is de vraag al snel: Maar wat doet die beweging dan wel voor de armsten? De “doelgroep” van de beweging is een samenleving zonder uitsluiting en extreme armoede. ATD is wel voortdurend op zoek naar de armsten om hen uit te nodigen om, als ervaringsdeskundigen in de beweging en in de samenleving, een belangrijke rol te laten spelen. Dit vraagt om steun, een luisterend oor en vorming vanuit de beweging.

In de Vierde Wereld Beweging in Nederland ontmoeten en organiseren ervaringsdeskundigen zich in lokale groepen en binnen het Vierde Wereld Forum. Veel ervaringsdeskundigen zijn in hun eigen buurt of huiselijke omgeving actief en vangen vaak mensen op die eenzaam zijn en nergens anders terecht kunnen. In de geschiedenis van de Vierde Wereld Beweging waren ervaringsdeskundigen al in 1956 betrokken bij de oprichting van de beweging in wording, in het krottenkamp van Noisy-le-Grand in Frankrijk.

Medestanders

Over de hele wereld zijn in de Vierde Wereld beweging duizenden medestanders, al dan niet verenigd in lokale groepen, actief. Zij weigeren extreme armoede als een normaal gegeven te aanvaarden en willen solidair zijn met mensen die hierin gevangen zitten. Zij willen hen zien in hun waardigheid, met respect voor hun geschiedenis en opgebouwde kennis. Zij willen van de armsten leren. Daar waar de medestanders staan, kunnen zij collega’s, vrienden, mensen binnen hun organisaties of wijken, erop wijzen waar mensen uitgesloten worden om solidair te zijn en samen oplossingen te vinden.

In Nederland kennen we lokale groepen waar medestanders samenwerken met ervaringsdeskundigen. De medestanders komen ook landelijk bijeen in het Vierde Wereld Forum en denken met de ervaringsdeskundigen en volontairs na over noodzakelijke veranderingen in de samenleving.

Veel van de medestanders doen ook vrijwilligerswerk binnen ATD en worden niet door ATD betaald. Zij steunen met hun specifieke talenten de beweging bij administratieve taken zoals het versturen en maken van het Vierde Wereld Blad; het bijeenbrengen van jongeren en kinderen; het organiseren van culturele activiteiten; het verzorgen van ontmoetingen; het opzetten van een website en ledenbestand.

Volontairs

Volontairs kiezen ervoor om, soms hun leven lang, enthousiasme, talent en know-how in te zetten voor de zaak van de allerarmsten. Zij stemmen er ook mee in (als zij de kracht hebben en de mogelijkheden dit toelaten) om beschikbaar te zijn voor de geografische en logistieke behoeften van de internationale beweging. Zij worden volontairs of permanente werkers genoemd, omdat zij hun “eigen vakgebied” verlaten hebben en van de beweging een vergoeding ontvangen. Deze vergoeding is onafhankelijk van hun positie of functie binnen de Beweging noch van het aantal jaren dat zijn voor ATD werken en is ongeveer vergelijkbaar met het minimumloon in het land waarin zij werken.

Voor de oprichter van de Vierde Wereld Beweging, Joseph Wresinski, waren de volontairs in eerste instantie bruggenbouwers. Hij zag het volontariaat, jongeren en volwassenen, met alle mogelijke maatschappelijke achtergronden, als een etappe; een noodzakelijke stap naar een rechtvaardige samenleving. Hij vroeg de volontairs ontmoetingen te organiseren tussen de “onzichtbare” mensen die in extreme armoede leven en andere, betrokken, burgers in de samenleving. De volontairs willen dit nog steeds, maar willen ook vooral de samenwerking bevorderen tussen ervaringsdeskundigen, de armsten zelf, en mensen die alle mogelijke functies in de samenleving uitoefenen. Zij zijn ervan overtuigd dat alleen op deze wijze de beweging een brede stroming tegen armoede en sociale uitsluiting in de samenleving op gang kan brengen. Binnen de Beweging worden alle volontairs tezamen ‘het volontariaat’ genoemd.

Het internationale volontariaat bestaat uit zo’n 400 volontairs, gezinnen of alleenstaanden, uit ongeveer 40 landen. Het is een wereldwijde gemeenschap van mensen uit allerlei geledingen van de samenleving en uit vele culturen en landen, die een breed scala van ideeën en (geloofs-) overtuigingen vertegenwoordigen. Zij zijn in alle mogelijke beroepen werkzaam geweest, hebben hun training ondergaan in het internationale centrum van de beweging in Frankrijk en hebben vaak korte of langdurige stages doorgebracht in projecten met uiteenlopende doelstellingen en in verschillende landen.

Partners

In 1987 werd op het Plein van de Rechten van de Mens, het Trocadero, in Parijs, door Joseph Wresinski, grondlegger van de beweging, een oproep gedaan: "Waar mensen gedoemd zijn in armoede te leven worden de Rechten van de Mens geschonden, wij zijn hun verplicht ons aaneen te sluiten om die rechten te doen eerbiedigen."

Om inhoud te geven aan deze oproep en met name de genoemde verplichting om zich aaneen te sluiten, werkt de beweging werkt nauw samen met alle mogelijke partners. (regeringen, niet-gouvernementele organisaties, nationale en internationale instanties). Een bijzondere uitgave van de Beweging “Friends around the World” is de internationale spreekbuis van mensen die in zo’n 104 landen correspondenten van de beweging zijn.

In Nederland maakt de beweging o.a. deel uit van de Sociale Alliantie. www.socialealliantie.nl en werkt mee aan de consultatie van organisaties in het kader van het Nationale Armoede Plan waarin de beweging ook binnen de Europese Unie actief is.

Ook binnen het Vierde Wereld Forum zijn organisaties vertegenwoordigd die onafhankelijk van de Vierde Wereld Beweging in contact zijn met de allerarmsten. Annahuis, (www.annahuis.nl) Ubuntuhuis, (www.ubuntu-huis.nl).

Een organisatie naast ATD Vierde Wereld is de Joseph Wresinski Cultuur Stichting. Deze stichting speelt toneelstukken die gebaseerd zijn op het gedachtegoed van Wresinski. De site van deze Stichting geeft inlichtingen over de gespeelde en te spelen stukken, bovendien de speellijst met waar en wanneer er gespeeld wordt. www.wresinskicultuur.nl/index.php

Donateurs

Zonder financiële ondersteuning kan ATD als organisatie niet werken. De Vierde Wereld Beweging in Nederland is volledig afhankelijk van giften van haar vrienden en leden en ontvangt geen subsidie van de regering.

Haar inkomsten komen uit verschillende bronnen:
 lidmaatschap
 steun voor het Ontmoetingscentrum ’t Zwervel
 kerstactie
 steun aan het volontariaatsfonds
 legaten
 speciale fondswerfacties bijvoorbeeld ter gelegenheid van een verjaardag of bruiloft
 de verkoop van wenskaarten en publicaties. Iedere gift telt !

Het coördinatieteam

ATD Vierde Wereld Nederland kent een coördinatieteam dat nu uit twee personen bestaat. Dit team bewaakt de samenhang van de verschillende activiteiten. Zij trachten niet zozeer de managers te zijn maar om de verschillende mensen die actief zijn binnen de beweging te inspireren en te steunen.

Het Bestuur Het bestuur van de Stichting ATD Vierde Wereld Nederland heeft tot taak om de Stichting te vertegenwoordigen naar andere organisaties toe en zij moet de continuïteit en de doelstellingen van de Stichting bewaken. Zij bewaakt ook het nakomen van de codes voor goed bestuur van de branchevereniging VFI, en de voorwaarden van het CBF keurmerk voor goede doelen. Jaarlijks organiseert het bestuur een jaarvergadering waarin zij het financiële jaarverslag presenteert en waar zij samen met anderen verslag doet van hetgeen het afgelopen jaar van belang was.

Lokale groepen

In heel Nederland kent de Vierde Wereld Beweging lokale groepen en actieve leden verbonden aan het Landelijk Forum. Zij zijn op alle mogelijke manieren plaatselijk actief, geven bekendheid aan het gedachtegoed van Joseph Wresinski en organiseren activiteiten in het kader van 17 oktober. Ook werven zij lokaal fondsen en trachten met ervaringsdeskundigen een netwerk te creëren van mensen die ook op willen komen voor de rechten van de meest uitgeslotenen.