“Eéns zal de wereld veranderen omdat wij het willen. Er zal dan een nieuwe mensheid zonder armoede ontstaan.”

Vanuit deze overtuiging heeft Joseph Wresinski de Internationale Beweging ATD Vierde Wereld opgericht in 1957. Maar hij voegde daaraan toe: “Om armoede te kunnen vernietigen moeten we haar kennen.”

Juist mensen die armoede uit ervaring kennen, zeggen “Het maakt niet uit of je arm bent of rijk, het gaat over je waardigheid.” Arm of rijk: iedereen heeft een gelijke, unieke waarde en dezelfde rechten. Arm of rijk; iedereen heeft behoefte aan een luisterend oor , aan gelijkwaardige en respectvolle relaties, aan eerlijkheid en vertrouwen.

Helaas is de praktijk vaak anders, zelfs tegengesteld. Mensen krijgen vaak een negatief stempel vanwege hun armoedesituatie. “Je wordt soms je hele leven achtervolgd door één gebeurtenis, bijvoorbeeld na een opname in de psychiatrie of na het vervullen van een taakstraf.” Bij de sociale dienst of controles aan huis voelen velen zich behandeld als fraudeurs. In plaats van een luisterend oor vinden ze een anonieme bureaucratie. De moeilijke formulieren die ingevuld moeten worden, maken van een probleem dat klein begint, uiteindelijk een zware rugzak.

Sommige Rechten van de Mens gelden niet meer als men onder budgetbeheer staat. De post wordt soms zonder toestemming geopend. Iemand zegt daarover: “De hulpverlener hoort je vooruit te helpen en niet achteruit. Zo eentje heeft het hele vertrouwen geschonden”. Een ander zegt: “Hulpvragen voelt als een vernedering.

Het is heel vervelend als je het dan eindelijk durft te vragen en er toezeggingen worden gedaan en dat dan blijkt dat de hulpverlener van baan veranderd is. Dan sta je weer bij het begin. Ik voel dat als onrecht.” Het pijnlijkste is, als het leven al zo moeilijk is, dat men je laat voelen dat het je eigen schuld is. Je bent afhankelijk van beslissingen die anderen over jou nemen. Daarmee wordt je gedwongen tot dingen die je niet goed voor jezelf vindt. Een moeder zat sinds een lange tijd op een wachtlijst voor gezinsondersteuning om te voorkomen dat de kinderen uit huis geplaatst zouden worden. Zij kreeg te horen dat ze binnen een week hun verhuizing moest regelen om opgenomen te worden als gezin. En dát terwijl er elk weekend moeilijk hulp te krijgen was.

Ook mensen in moeilijke omstandigheden willen overzicht over hun leven houden, de baas over hun leven blijven, hun rechten kennen en uitoefenen. Zij willen geen afhankelijkheid , maar samenwerken met alle personen, professionals of vrijwilligers die met hen op weg zijn. Samen elkaar wederzijds begrijpen en oplossingen zoeken waar je echt achter kan staan. Zo was er een hulpverlener die niet begreep dat een cliënt boos werd toen hij zei “Ik heb goed nieuws voor je, het is goedgekeurd dat je nog 15 jaar begeleiding krijgt!”

Ook bouwen hulpverleners na verloop van tijd een goede vertrouwensrelatie met hun klanten op. Maar ook nu met de bezuinigingen worden goede projecten gestopt en krijgen mensen het gevoel dat ze achteruit geholpen worden. Zij voelen zich in de steek gelaten.

Mensen in armoede vechten dagelijks voor hun basisrechten en die van hun kinderen. Alleen al het rondkomen met weinig geld vraagt veel inzet. Elke week de reclame napluizen voor de aanbiedingen. Meerdere supermarkten bezoeken, lopen en fietsen om de bus te besparen, dat kost tijd en energie. “Ik heb gezegd: kinderbijslag is voor de kinderen en niet bedoeld om de schulden te betalen. Daar heb ik via de rechter gelijk in gekregen. Het heeft wel even geduurd, maar ik ben een doorzetter geworden.”

Maar niet alleen de financiële aspecten zijn belangrijk, armoede heeft invloed op het hele leven: huisvesting, gezondheid, opleiding, werk. De eigen kracht – van volwassenen en kinderen – is vaak iets dat verborgen is geraakt. Dat moet weer naar boven gehaald worden met aanmoediging en steun. Ook het recht op ontplooiing is heel belangrijk, dat je als mens in staat wordt gesteld om je te ontwikkelen. Een moeder zegt: “Ik leerde om niet langer met angst en beven naar de toekomst te kijken. Onze uitdaging is de kinderen moed en vertrouwen te geven “

“Ééns zal de wereld veranderen omdat wij het willen. Er zal dan een nieuwe mensheid zonder armoede ontstaan.”